Die Wende

Berlijn HalloHet is mijn eerste weekend in Berlijn. Ik zit voor mijn werk 5 weken in de Duitse hoofdstad, volgens vrienden en collega’s is het hier hipper dan hip. Als een brave toerist zit ik zondag om 9:00 uur in de rode sightseeing bus, zo eentje met live commentaar. Een beetje verveeld kijk ik voor me uit. Mijn medepassagiers lijken bijna allemaal voor 1832 te zijn geboren, dragen van die afritsbroeken en fotograferen alles wat los en vast zit. Een paar lokale fossielen verdenk ik er stiekem van dat ze die ochtend gewoon niks beters te doen hadden. Onze gids heet Andreas. Een man met een ongekende zweetlucht die flauwe grappen maakt met de twee oude besjes uit Florida die achter mij zitten. En dan doe ik ook nog eens mee aan de tour door Oost-Berlijn. Dit kan niks worden, zucht ik.

De Muur
Ik vergis me. Wat ik de komende 2 uur krijg te horen, heeft de toon gezet voor mijn verdere verblijf in deze miljoenenstad. Het is iets wat me sindsdien alle dagen van de week, elk uur van de dag, elke minuut van het uur bezighoudt. Iets wat me raakt en waar ik soms om moet huilen: de val van de Muur. In Duitsland noemen ze het treffend Die Wende. Soms als je geen verwachtingen hebt, kan iets juist heel mooi zijn.

Wir sind ein Volk
Ondanks zijn valse start blijkt Andreas scherp van tong te zijn en weet hij mij van begin tot eind te boeien met memoires overBerlijn Wir sind ein Volk de roerige geschiedenis van zijn stad. ‘Moet je voorstellen dat er van de ene op de andere dag een grens door je stad, je wijk, je straat of zelfs je appartement getrokken wordt’, vertelt hij. ‘Op 13 augustus 1961 verdeelde een muur van ruim 41 km Berlijn in tweeën. Ontsnappen deed je niet zo snel, es war tödlich. Ik ken verhalen van mensen die midden op de grens woonden: hun woonkamer lag bijvoorbeeld in Oost-Berlijn en hun slaapkamer in West-Berlijn. Sommige mensen sprongen van hun balkon af in de hoop een vrije val naar het westen te maken.’ Als we ondertussen langs een gebouw rijden met daarop een muurschildering met de tekst Wir sind ein Volk voel ik een koude rilling door mijn lijf.

Littekens
De geschiedenis in Berlijn ligt ver weg, maar voelt tegelijk zo dichtbij. Al is het maar door de volle toeristenbussen die elke dag door de stad zoeven of de resten oude architectuur die het huidige straatbeeld bepalen. De mensen spoelen hun littekens weg met Milchkaffee, pullen bier en hippe cocktails. Dat verhult niet het verdriet van bijna ’n driekwart eeuw onderdrukking: eerst door de Nazi’s en aansluitend door het ministerie voor Staatsveiligheid, de Stasi.

Oostblok state of mind
Ik ben in een Oostblok state of mind en besluit op aanraden van mijn collega een bezoek te brengen aan Hohenschönhausen, de Berlijn busvoormalige Stasi-gevangenis iets buiten het centrum van Berlijn. Want ja, hoe de veiligheidsdienst precies opereerde wist ik tot dan toe niet. De gids zet meteen de toon als hij de rondleiding begint met de mededeling dat het DDR-regime misdaden tegen de menselijkheid pleegde, maar dan binnen de regels van een democratie. ‘It’s not a German story, but a human story’, vertelt hij in accentloos Engels. ‘It’s a story of a system which is perfect in bringing people down. The enemy thinks differently. Anyone who does not respect our border will feel the bullet.’ Kip-pen-vel.

Stadsgenoten
De afgelopen tijd heb ik indrukwekkende verhalen gehoord die laten zien dat de val van de Muur niet alleen een keerpunt in de geschiedenis is geweest, maar ook bepalend voor de levens van de mensen in Berlijn, mijn tijdelijke stadsgenoten. Culturele, politieke en raciale verschillen mogen geen barrière zijn. Stel je open voor wat anders is, denken wij nu.

Berlijn GluckskindHorror
Een paar dagen later slenter ik over een van de vele markten. Ik realiseer me dat het dit jaar 25 jaar geleden is dat de Muur viel. Opeens valt mijn oog op een schilderijtje met het woord Glückskind erop. Dit Duitse woord zet me aan het denken. In het begin voelde ik me weleens verloren en eenzaam in deze grote, wervelende en soms grauwe stad. Ik had gigantisch medelijden met mezelf als ik op mijn vrije dagen mezelf moest vermaken. Ik voelde me dan eenzaam en kwetsbaar. Alleen op het terras een wijntje drinken? De horror! Waar maakte ik me eigenlijk druk over, denk ik achteraf? Kwetsbaarheid is geen zwakte, maar een reminder dat we soms allemaal in hetzelfde schuitje zitten.

Waanzinnig
Als ik nu door de straten van Berlijn loop, vind ik mezelf een Glückskind. Gewoon de U-bahn (metro) pakken en op de bonnefooi ergens uitstappen of ’s avonds in gedachten verzonken over rivier de Spree uitkijken zijn nu mijn favoriete hobby’s. Het voelt waanzinnig, euforisch, magisch bijna. Mijn eigen Wende. Berlijn is niet alledaags, maar buitengewoon. Een stad met karakter, met ballen. Zoals Andreas van de bejaardentour stelde: ‘There is one point in your life you have to ask yourself: Do I want to be pretty or cool?Berlin, du bist wunderbar!

Advertenties

3 gedachtes over “Die Wende

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s